Nazenin Alp
10 آگوست 2026•بهروزرسانی: 10 آگوست 2026
استانبول/خبرگزاری آنادولو
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشست خبری هفتگی خود درباره توافق مکه گفت: این تحول را میتوان نشانهای از تغییر در نگاه کشورهای منطقه به موضوع امنیت دانست.
بقائی اظهار داشت: کشورهای منطقه دریافتند که امنیت «کالای قابل خریدن» نیست و سیاست ایران همواره بر تشویق کشورهای منطقه به همکاری و تقویت امنیت درونزا، بدون تکیه بر بازیگران خارجی، استوار بوده است. این تحول باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا کشورهای منطقه پس از تحولات سالهای اخیر و آغاز جنگ در غزه به این جمعبندی رسیدهاند که بزرگترین تهدید علیه ثبات و امنیت منطقه و جامعه جهانی چیست.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با اشاره به حملات اسرائیل به لبنان، فلسطین و سوریه و همچنین تهدیدهای این رژیم علیه کشورهای منطقه گفت این تحولات نشاندهنده تقویت این ادراک در میان کشورهای منطقه است که نمیتوانند همچون گذشته به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا متکی باشند. آمریکا خود بخشی از ناامنی منطقه بوده است و اسرائیل بدون حمایت آمریکا نمیتوانست اقدامات خود را ادامه دهد.
وی تأکید کرد: ایران معتقد است امنیت در منطقه «تفکیکناپذیر» است؛ هر طرحی که دشمن و تهدید را بهدرستی شناسایی کند، شانس کمک به تقویت امنیت منطقه را خواهد داشت.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات وزیران خارجه ترکیه و پاکستان درباره توافق مکه و میزان اطلاع ایران از این توافق گفت: «بله، کمابیش در جریان بودیم».
وی افزود: دلیلی وجود ندارد نسبت به ترکیه، پاکستان و عربستان که سه کشور همسایه و دارای پیوندهای عمیق دینی، تاریخی و تمدنی با ایران هستند، نگران باشیم یا این پیمان را علیه ایران تلقی کنیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با اشاره به سابقه روابط میان ایران، ترکیه و پاکستان گفت روابط دوستانه میان این کشورها دیرینه است؛ این تحول نشان میدهد کشورهای منطقه به این نتیجه رسیدهاند که نمیتوانند به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا اتکا کنند و درصدد آزمودن روشهای دیگری هستند.
وی تصریح کرد: ایران خود از پیشگامان تأکید بر ایجاد سازوکارهای امنیتی مبتنی بر همکاری کشورهای منطقه بوده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران درباره احتمال پیوستن کشورهای دیگر به توافق مکه و احتمال عضویت ایران در آن ابراز داشت: ایران همواره بر سازوکارهای امنیتی مبتنی بر همکاری کشورهای منطقه تأکید داشته است.
بقائی افزود: طرحهای ایران در این زمینه همچنان وجود دارد و میتواند بهروزرسانی شود. ما با کشورهای منطقه در تماس هستیم و امیدواریم همه کشورها بهترین مسیر را برای تأمین امنیت جمعی منطقه انتخاب کنند.
بقائی در بخش دیگری از نشست خبری درباره کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر و ادعاهای مطرحشده درباره آن گفت این سند در سال 1397 امضا شده و تاکنون ابعاد مختلف آن در نهادهای ذیصلاح مورد بررسی قرار گرفته است.
وی تأکید کرد: ایران درباره منافع و مصالح ملی خود به صورت مستقل تصمیم میگیرد و تصمیمگیری برای عضویت در اسناد بینالمللی نیز با در نظر گرفتن منافع ملی انجام میشود.
بقائی با اشاره به اینکه کنوانسیون دریای خزر از سوی چهار کشور امضا شده است، ابراز داشت: تا زمانی که هر پنج کشور آن را امضا نکنند، این سند لازمالاجرا نخواهد بود.
وی افزود: تصمیمگیری درباره این موضوع بر عهده مجلس شورای اسلامی است و ارتباط دادن آن با تحولات جنگ اخیر را فاقد مبنا دانست.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در ادامه درباره شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز گفت: از دیدگاه ایران، دلیل بسته شدن این تنگه «تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران» بوده است.
بقائی درباره مذاکرات ایران و عمان برای تعیین مسیر کشتیرانی نیز ابراز داشت: این مذاکرات یک روند دوجانبه میان دو کشور ساحلی برای تعیین مسیر کشتیرانی است.
وی تأکید کرد: بازگشایی تنگه هرمز منوط به تحقق شرایطی است که به گفته وی در پی اقدامات آمریکا و اسرائیل علیه ایران ایجاد شده است.
بقائی خاطرنشان کرد: مادامی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، شرایط لازم برای باز شدن تنگه هرمز وجود ندارد. آمریکا باید اقدامات خود را متوقف و خسارات وارده را جبران کند تا درباره گامهای بعدی گفتوگو شود.
بقائی درباره احتمال دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز گفت: در این مرحله درباره چنین جزئیاتی بحث نمیشود و گفتوگوها همچنان ادامه دارد.
وی افزود: درباره نقشه تردد تفاهم حاصل شده، اما درباره بیانیه مشترک همچنان برخی نکات مورد بحث است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تصریح کرد: درباره سازوکار نظارت بر امنیت تردد، مسائل زیستمحیطی و ارائه خدمات دریایی نیز گفتوگو شده است؛ طبیعی است که وقتی خدمات دریایی ارائه میدهید، هزینه خدمات را هم دریافت میکنید.
وی درباره روند تصمیمگیری در خصوص توافق ایران و عمان گفت: مذاکرات تحت نظارت شورای عالی امنیت ملی انجام میشود و روند آن بر اساس دستورالعملهای مربوطه پیگیری خواهد شد.
بقائی همچنین درباره وجود مذاکرات مستقیم میان ایران و آمریکا گفت: خیر، نداریم و تبادل پیام از طریق میانجیها صورت میگیرد؛ اینکه گام بعدی چه خواهد بود، به شرایط بستگی دارد.
بقائی درباره مینروبی مسیر میانی تنگه هرمز نیز گفت: در بند 5 یادداشت تفاهمی که به گفته وی آمریکا آن را نقض کرده است، نقش ایران بهطور روشن مشخص شده بود.
وی افزود: مسئولیت مدیریت آینده تنگه هرمز بر عهده ایران بوده و تأمین امنیت، از جمله ایمنسازی و مینروبی، نیز بر عهده ایران قرار داشته است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اذعان داشت: این موضوع باید میان دو کشور ساحلی پیگیری شود و افزود پس از توافق، مسیرهای شمالی و جنوبی به مسیر میانی تبدیل خواهند شد.
وی درباره طرح مجلس برای مدیریت تردد در تنگه هرمز گفت: نهادهای حاکمیتی ایران با مجلس هماهنگ هستند و طرح مدیریت تردد در این تنگه در حال بررسی است.
بقائی افزود: وزارت امور خارجه نیز در روند بررسی این طرح حضور دارد و دیدگاههای خود را مطرح میکند و گفت سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، همان روز با اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس جلسه داشته است.
وی با اشاره به سابقه فعالیت کشتیرانی در تنگه هرمز گفت: این تنگه تا پیش از 9 اسفند سال گذشته، با وجود تهدیدهای مختلف، مسیر عبور کشتیها بوده است.
بقائی مشکلات ایجادشده در مسیر کشتیرانی را ناشی از اقدامات آمریکا و اسرائیل علیه ایران دانست و اظهار داشت: دولت آمریکا همچنان از اعمال محاصره دریایی و اقدامات علیه بنادر ایران سخن میگوید.
