Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган повика на сеопфатна реформа на Советот за безбедност на Обединетите нации, вклучително и укинување на правото на вето што го имаат постојаните членки, оценувајќи дека меѓународниот систем треба подобро да ги одразува денешните глобални реалности, пренесува Анадолу.
Во напис за „Блумберг“ насловен „Потрагата по глобална правда во свет што се менува“, Ердоган рече дека неодамнешните кризи, вклучително и пандемиите, енергетските шокови, нарушувањата во синџирите на снабдување и регионалните конфликти, ги покажале ограничувањата од препуштањето на решавањето на глобалните предизвици на одлуките од неколку престолнини.
Нагласувајќи дека механизмите за глобално одлучување сега мора да се приспособат на актуелните услови, тој рече дека Советот за безбедност на ОН и натаму ја одразува структурата воспоставена по Втората светска војна.
Ердоган рече дека е потребен „поефикасен, поправеден и поодговорен“ систем на застапеност и повика на пошироко учество во глобалното одлучување.
Тој рече дека повикот на Турција дека „светот е поголем од пет“ треба да се сфати како апел за поширока распределба на одговорноста во меѓународниот систем.
Ердоган со години повикува на реформи во ОН, често користејќи го слоганот „Светот е поголем од пет“, кој се однесува на, според него, недоволната репрезентативност на членството во Советот за безбедност.
Советот со години се соочува со критики дека неговите пет постојани членки со право на вето – САД, Обединетото Кралство, Франција, Русија и Кина – имаат непропорционално големо влијание.
„Од суштинско значење е потребата од реформи да се претвори во конкретна Мапа на патот. Во центарот на оваа Мапа на патот треба да биде укинувањето на привилегијата на вето“, рече Ердоган.
Тој оцени дека само додавањето нови постојани членки во Советот за безбедност нема да ја реши концентрацијата на моќта за одлучување во рацете на мал број земји.
Наместо тоа, според Ердоган, реформата треба да се заснова на принципот ниту една земја да нема трајна можност да ја блокира волјата на мнозинството од меѓународната заедница.
– „Поголема улога за Генералното собрание“ –
Претседателот повика и на воспоставување нова рамнотежа меѓу Советот за безбедност и Генералното собрание на ОН.
Тој предложи зајакнување на овластувањата на Генералното собрание и создавање Совет за безбедност без постојани членки, при што членовите на Советот би биле избирани од Генералното собрание на определени мандати.
Според пристапот што го предлага Ердоган, земјите кои би сакале нов мандат би морале повторно да ја стекнат довербата на мнозинството членки на Генералното собрание преку избори.
„Застапеноста и одговорноста на Советот за безбедност пред Генералното собрание треба да се зајакнат“, рече тој.
Оцени дека идниот меѓународен поредок не може да се гради со зачувување на хиерархиите од минатото.
„Случувањата во последниот четврт век, што е релативно краток период во човечката историја, покажаа дека ниту една рамнотежа на силите и ниту еден меѓународен поредок не се трајни“, рече тој.
Ердоган истакна дека се појавиле нови центри на моќ во области од економијата и безбедноста до технологијата и дипломатијата, додека меѓународните институции не успеале да се приспособат кон овие промени со исто темпо.
„Војните, климатската криза, нерегуларната миграција и економските ранливости ја нагласиле важноста на силни институции, отпорни економии и ефикасни одбранбени капацитети“, додаде тој.
Претседателот укажа и на зголемената важност на безбедните и одржливи трговски, логистички, транспортни и енергетски коридори.
Ердоган рече дека економската тежина на Азија се зголемува, додека африканските земји бараат посилна застапеност во согласност со потенцијалот на континентот.
– Повик на поголема правичност во глобалната економија –
Тој, исто така, рече дека земјите во развој сè погласно ги истакнуваат сопствените приоритети и оцени дека регионалните проблеми не можат секогаш да се решаваат со методи утврдени однадвор.
„Пристапите засновани на волјата на засегнатите земји, локалните услови и заедничките интереси ќе дадат потрајни и постабилни резултати“, рече Ердоган.
Тој повика земјите со дипломатски капацитет, економски ресурси и способност за комуникација со различни страни да преземат „поактивни улоги“ во промовирањето на мирот и стабилноста.
Ердоган се осврна и на економските нееднаквости, велејќи дека очекувањата дека глобализацијата широко ќе го распредели просперитетот не се оствариле во целост.
Тој рече дека разликите во приходите се продлабочиле, додека технолошките и економските зависности станале нови области на конкуренција.
„За да се постигне глобална правда во овие променети околности, одговорностите мора да се споделуваат праведно“, рече Ердоган, додавајќи дека треба да се обезбедат правото на развој на земјите во развој и пристапот до потребното финансирање.
Тој, исто така, оцени дека меѓународниот систем треба подобро да ја земе предвид променливата економска и политичка реалност во различните региони.
Ердоган рече дека Турција ќе продолжи да ги користи своите широки меѓународни односи и искуството во мултилатералната дипломатија за да ги поддржи напорите за реформирање на меѓународниот систем.
„Ги поддржуваме напорите за укинување на привилегијата на вето, за избраните членови да добијат поголема тежина во процесите на одлучување и за зајакнување на улогата на Генералното собрание“, рече тој.
Тој рече дека соработката меѓу земјите од различни региони врз основа на заеднички принципи ќе ја зајакне легитимноста и репрезентативниот капацитет на меѓународниот систем.
„Траен мир во денешниот свет не може да се постигне со умножување на блокови кои се одвоени едни од други и не комуницираат меѓусебно“, рече Ердоган.
„За поправеден свет, мораме да ги обединиме искуството, капацитетот и волјата на различните региони врз заедничка основа.“
Ердоган рече дека Турција ќе продолжи да ја презема својата одговорност во напорите за реформирање на меѓународниот систем, повикувајќи се на државната традиција на земјата, нејзиниот дипломатски капацитет и односите со различни региони.
