Експерти за евроатлантската иднина на Балканот на „Дијалозите на Самитот на НАТО“

Босна и Херцеговина има потреба од посилни иницијативи за инвестиции и развој поддржани од НАТО, покрај континуираната безбедносна поддршка, порачаа експертите денес на панел-дискусијата за евроатлантските интеграции на Балканот, одржана во рамките на настанот „Дијалози на Самитот на НАТО“, јавува Анадолу.

Панелот, организиран во Анкара од Турскиот атлантски совет и Центарот за надворешна политика и безбедносни истражувања при Турската асоцијација на индустријалци и стопанственици (TÜSİAD), се фокусираше на евроатлантските интеграции на Балканот и регионалните тензии.

Модератор на панелот беше поранешниот турски амбасадор Хакан Окчал, а учествуваа Дијана Гупта, претседателка на Атлантскиот совет на Босна и Херцеговина и професорка на Универзитетот во Мостар, Едвард П. Џозеф од Училиштето за напредни меѓународни студии при Универзитетот „Џонс Хопкинс“, како и поранешната бугарска амбасадорка во САД, Елена Поптодорова.

Гупта ја истакна важноста на поддршката од НАТО и Европската Унија за Босна и Херцеговина, нагласувајќи дека безбедноста, мирот, економскиот развој и инвестициите се клучни за државата.

Таа додаде дека Босна и Херцеговина добила поддршка за производство на модерно оружје со доаѓањето на командните штабови на САД и НАТО, како и преку помошта од земји како Турција, Франција и Германија, но истакна дека на земјата сè уште ѝ се потребни повеќе проекти поддржани од Алијансата.

Гупта додаде дека Босна и Херцеговина, со доаѓањето на командните штабови на САД и НАТО, како и преку помошта од земји како Турција, Франција и Германија, добила поддршка за производство на модерно оружје, но нагласи дека на земјата сè уште ѝ се потребни повеќе проекти поддржани од Алијансата.

„Мислам дека најважна цел за нас, по градењето на еден посилен НАТО, би било организирањето семинар за инвестиции за Босна и Херцеговина“, рече Гупта.

- Клучна точка на Самитот е „европската самостојност“

Џозеф истакна дека лидерите на НАТО разговарале за развојот на одбранбената индустрија на Балканот, при што порача дека главна порака на Самитот е европската самостојност, односно потребата европските земји да ја преземат одговорноста за сопствената безбедност.

„Клучната порака сега, клучната итна точка на Самитот е самостојноста, европската самостојност“, рече тој, аргументирајќи дека Европа презема поголем дел од товарот на одбраната поради руската закана што, како што вели, „ја загрозува заедничката безбедност“, а според него, „ги загрозува и САД“.

Џозеф оцени дека самостојноста не е реалистичен концепт за Балканот.

„Иако Европа тврди дека може да постигне стратегиска автономија, балканските земји остануваат зависни од САД“, додаде тој.

Исто така, тој нагласи дека балканските земји не се на рамноправна основа, при што истакна дека само населението на Србија го надминува бројот на жители на неколку соседни земји заедно. Според него, оваа нерамнотежа е главна причина поради која долгогодишните проблеми во регионот остануваат нерешени.

Џозеф додаде дека Србија не е единствен извор на тензии на Балканот, но нагласи дека, за разлика од Белград, „секоја поединечно“ од другите земји во регионот е посветена на зачленување во НАТО.

- Спротивставени ставови за Балканот во американската администрација

Поптодорова, која присуствувала на повеќе претходни самити на НАТО, оцени дека годинашниот собир е еден од најтешките.

Според неа, неизвесноста произлегува од неможноста да се утврди дали администрацијата на Доналд Трамп дејствува со добра волја за ребалансирање на НАТО и воспоставување на она што е опишано како „НАТО 3.0“ или, пак, има намера целосно да се повлече од европската безбедносна архитектура.

„Знаеме дека постојат два спротивставени става во администрацијата на претседателот Трамп. Едниот став е да се продолжи овој процес, а другиот став е САД да се повлечат“, рече таа.

Поптодорова додаде дека иако дискусиите, главно, се фокусирани околу Балканот, она што сега најчесто се нарекува Југоисточна Европа или Западен Балкан, сепак, не добило доволно внимание. Сепак, таа нагласи дека американското присуство во регионот продолжува да биде водено од нивните стратегиски интереси.