Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişim, küresel ölçekte ekonomik, teknolojik ve stratejik dengeleri yeniden şekillendiriyor. Başta ABD ve Çin olmak üzere süper güçler arasında giderek kızışan rekabet, çip üretiminden veri merkezlerine, enerji altyapısından savunma sanayisine kadar birçok alanda rekor düzeyde yatırımları beraberinde getiriyor. Aynı zamanda yapay zeka, sağlık, tarım, ulaştırma, finans ve savunma gibi kritik sektörlerde üretim süreçlerini ve hizmet modellerini dönüştürüyor.
Anadolu Ajansının (AA) “Zeka Yapay, Yarış Gerçek” başlıklı dosyasının ilk bölümünde, yapay zeka alanındaki küresel yatırım yarışı, ülkelerin stratejik hamleleri ve sektörlerde yaşanan dönüşüm ele alındı. Dosyada, yapay zekanın ekonomik etkilerinin yanı sıra veri güvenliği, etik, dezenformasyon ve algoritmik şeffaflık gibi başlıklarda geliştirilen yeni düzenleme arayışları ile Türkiye’nin bu alandaki hedef ve stratejilerine de yer verildi.
Yapay zekanın birçok sektörde hızla benimsenmesiyle söz konusu teknolojilere yönelik artan talep, şirketleri çip, grafik işleme merkezi, veri merkezi ve enerji altyapısı yatırımlarını hızlandırmaya yöneltti. Bu alanda çalışmalar yürüten Nvidia, AMD, Microsoft, Google, Amazon ve Huawei gibi şirketlerin milyarlarca dolarlık yatırımları enerji, yarı iletken ve savunma sanayisi gibi alanları doğrudan etkiler boyuta ulaştı.
Küresel ekonomide üretimden savunmaya, finanstan kamu hizmetlerine kadar birçok alanda etkisini artıran yapay zeka çalışmaları Türkiye'de de hükümet ile özel sektör kuruluşlarının öncelikli gündem maddeleri arasında bulunuyor.
Türkçe büyük dil modelleri, kamu uygulamaları, veri merkezi altyapısı, girişim ekosistemi ve savunma sanayisi odaklı adımlarla yapay zeka kapasitesinin büyütülmesi hedefleniyor.
ABD, ChatGPT, Gemini ve Claude gibi büyük dil modellerinin desteği, üniversite-sanayi işbirliği, Silikon Vadisi merkezli girişimcilik kültürü, savunma odaklı araştırma programları ve bulut bilişim altyapısı sayesinde yapay zekayı ekonomik, teknolojik ve stratejik bir güce dönüştürmeyi hedefliyor.
Bunun için çalışmalara ağırlık veren Washington yönetimi, geçen yıl açıkladığı "America's AI Action Plan" ile inovasyon kapasitesini artırmayı, yapay zeka altyapısını güçlendirmeyi ve uluslararası güvenlik-diplomasi alanlarında liderlik kurmayı öngörüyor.
Çin, ABD'nin özel sektör ve sermaye odaklı yapay zeka modeline karşı, devlet politikaları, sanayi entegrasyonu, veri altyapısı ve yerli çip hamleleriyle teknolojiyi ekonomik büyüme ve stratejik rekabet aracı olarak konumlandırıyor.
Bu kapsamda Çin'in "kapalı kutu" olarak sürdürdüğü teknolojik gelişimi dünyada merak uyandırıyor. Ülkenin özellikle yapay zeka alanında açıkladığı politika ve programlar yakından takip ediliyor.
Avrupa Birliği, yapay zeka alanında yaşanan küresel rekabete dahil olmak amacıyla dev (giga) fabrikalardan süper bilgisayarlara kadar çeşitli yatırımlar yapmaya hazırlanıyor.
AB'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act), 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girdi. Yapay zeka kullanımına aşamalı olarak katı kurallar getiren yasanın çeşitli hükümleri farklı zamanlarda uygulamaya alınıyor.
Yasa, sadece şirketlerin faaliyetlerini düzenlemekle kalmıyor, bireyleri yapay zekanın kötüye kullanımına karşı korumayı da hedefliyor.
Middle East Institute'un bu yıl yayımladığı analize göre Suudi Arabistan, BAE ve Katar'ın toplam 8-10 gigavat düzeyinde AI bağlantılı işlem kapasitesi planladığı belirtiliyor. Uzmanlar, Körfez'in yapay zeka yarışına "model üreticisi" değil, "hesaplama gücü ve veri merkezi sağlayıcısı" olarak girdiğini değerlendiriyor.
International Data Corporation'ın (IDC) verilerine göre de küresel yapay zeka altyapı harcaması 2025'te 318 milyar dolara ulaştı. Orta Doğu ve Afrika bölgesinde yapay zeka altyapı harcamaları geçen yılın son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 500'den fazla artarak 1,8 milyar dolara çıktı. Bu artışın Körfez'deki yapay zeka girişimleri ve ulusal yapay zeka altyapı yatırımlarıyla bağlantılı olduğu tahmin ediliyor.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
