ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu hafta Pekin’de yapacağı görüşmelerde, İran ile devam eden savaş gibi jeopolitik konuların yanı sıra gümrük vergileri, ticari anlaşmalar, yapay zeka ve enerji gibi konuların da ele alınması bekleniyor.
Trump’ın çarşamba günü Pekin’e varmasıyla başlayacak ziyaret, 2017’den bu yana bir ABD başkanının Çin topraklarına gerçekleştireceği ilk resmi seyahat olma özelliğini taşıyor.
Orta Doğu’daki savaşın gölgesinde yapılacak görüşmelerin ana konusunun İran ile devam eden savaş olacağı öngörülüyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları sonrası bölgede artan gerilim ve Çin’in İran ile olan enerji bağlarının masadaki en hassas siyasi başlıklardan biri olacağı değerlendiriliyor.
Uzmanlar, Trump’ın Tahran üzerindeki etkisini kullanması için Şi’ye baskı yapabileceğini, Şi’nin ise Tayvan konusunda Washington’ın tutumuna dair duyduğu rahatsızlığı dile getirebileceğini belirtiyor.
Trump’a bazı teknoloji ve finans devlerinin yöneticileri eşlik ediyor
Bir Beyaz Saray yetkilisine göre, ABD’nin önde gelen bazı şirketlerinden üst düzey yöneticiler, ticaret diplomasisine destek vermek üzere Trump ile birlikte Çin’e gidiyor.
Heyette yer alan şirket yöneticileri arasında Boeing’den Kelly Ortberg, Apple’dan Tim Cook, Meta’dan Dina Powell McCormick, Tesla’dan Elon Musk, Cargill’den Brian Sikes, Goldman Sachs’tan David Solomon, BlackRock’tan Larry Fink, Visa’dan Ryan McInerney ve Mastercard’dan Michael Miebach gibi isimler bulunuyor.
Ağırlıklı olarak finans, teknoloji, havacılık ve tarım firmalarının temsilcilerinden oluşan iş insanlarının heyetteki varlığı, Washington’ın sadece siyasi değil, ekonomik bir ajandanın da peşinde olduğu şeklinde değerlendiriliyor.
Bir dizi ticari anlaşma ve satın alma mutabakatının önünü açabileceği öngörülen ziyarete, özellikle finans devlerinden bazı isimlerin davet edilmesi, Çin ödeme sistemleri pazarında yeni bir açılımın sinyali olarak yorumlanıyor.
Çin’in uçak ve tarım ürünü alımlarına yönelik imzalar bekleniyor
Trump’ın ekonomik politika öncelikleri arasında ABD’nin Çin’e verdiği ticaret açığını azaltmanın bulunduğu dikkate alındığında, ticari konuların da görüşmelerde gündeme geleceği öngörülüyor.
ABD’li yetkililer, iki ülkenin karşılıklı ticaret ve yatırımları kolaylaştıracak forumlar üzerinde anlaşmaya varabileceğini aktarıyor.
Yetkililer, Çin’in Boeing uçakları, Amerikan tarım ürünleri ve enerji sektörüne ilişkin satın alma taahhütlerini duyurmasının beklendiğini ifade ediyor.
“Nadir toprak elementleri” konusunun da görüşmelerin kritik başlıklarından biri olacağı tahmin ediliyor. Bu maddelerin Çin’den ABD’ye akışına olanak tanıyan, ticaret savaşındaki ateşkesin uzatılmasının da görüşülebileceği ancak anlaşmanın bu hafta uzatılıp uzatılmayacağının henüz netleşmediği belirtiliyor.
İletişim kanalı oluşturulması da gündemde
İki liderin riskli alanlarda iletişim kanallarını açık tutmaya çalışacağı da ifade ediliyor. Trump yönetiminin öncelikleri arasında, özellikle yapay zeka modellerinin askeri ve stratejik kullanımı konusunda bir “iletişim kanalı” kurulmasının yer aldığı belirtiliyor.
Ayrıca, çok daha kapsamlı ve büyük ekonomik işbirliğine dair haberler de dikkati çekiyor.
Söz konusu haberlerde, Çin’in ABD’ye ağırlıklı olarak fabrika inşası amacıyla 1 trilyon dolar seviyesinde yatırım yapmasına yönelik bir anlaşmanın değerlendirildiği iddia ediliyor.
Ancak uzmanlar, İran’daki savaşın Trump’ın elini kısmen zayıflatması dolayısıyla şu aşamada devasa bir yatırım anlaşmasının olası görünmediğini vurguluyor.
“Tartışma biraz İran, biraz enerji konusunda olacak”
Dün Beyaz Saray’da düzenlenen bir etkinlikte basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtlayan Trump, Çin ziyaretine dair de açıklamalarda bulundu.
Çin Devlet Başkanı Şi ile “harika” bir ilişkisi olduğunu vurgulayan Trump, “Çin ile akıllı işler yapıyoruz. Önceki başkanlarımız döneminde yıllarca bizden istifade edilmişti ama şimdi ilişkilerimiz harika gidiyor. Çin’den çok para kazanıyoruz.” diye konuştu.
Trump, görüşmede birçok konuyu ele alacaklarına işaret ederek, Çin’de olmayı sabırsızlıkla beklediğini anlattı.
Görüşmede “pek çok güzel şeyin” olabileceğini dile getiren Trump, “Sanırım (Şi) Tayvan konusunu gündeme getirecek. Ama bence tartışma biraz enerji ve güzel ülke İran hakkında olacak.” dedi.
Liderlerin görüşmesi öncesinde ABD ile Çin’den heyetler Güney Kore’de “ekonomi” konuşacak
ABD ile Çin heyetleri, Trump’ın Çin’e yapacağı ziyaret öncesinde ekonomi ve ticaret müzakerelerinin yeni turu için bir araya geliyor.
Hafta sonu Çin Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng başkanlığındaki Çin heyetinin, 12-13 Mayıs’ta Güney Kore’de ABD tarafı ile ekonomi ve ticarete ilişkin istişareler yürüteceği belirtilmişti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Trump’ın Şi ile Pekin’de yapacağı “tarihi zirve” öncesinde Japonya ve Güney Kore’de bir dizi görüşme yapmak üzere yola çıkacağını duyurmuştu.
Bessent, 13 Mayıs’ta Seul’de Çin’in ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı ile bir görüşme yapacağını, ardından Trump ile Şi arasındaki liderler zirvesi için Pekin’e geçeceğini aktarmıştı.
Taraflar geçen yıl geçici olarak uzlaşmıştı
Trump ile Şi’nin son yüz yüze görüşmesi geçen yıl ekim ayında Güney Kore’de gerçekleşmiş, görüşmenin ardından verilen olumlu mesajlarla taraflar anlaşmazlık konularında geçici bir uzlaşmaya varmıştı.
Görüşmede iki ülke, “karşılıklı tarifeler” kapsamında birbirlerine getirdikleri yüzde 24 ek tarifeyi 10 Kasım’dan itibaren bir yıl erteleme konusunda anlaştıklarını duyurmuştu.
Çin tarafı, fentanil ve öncül maddelerinin ihracatının kontrolü konusunda gerekli adımları atmayı taahhüt ederken, ABD tarafı da bu alandaki tedbirlerinin yetersizliği gerekçesiyle Çin’e getirilen yüzde 20 ek gümrük tarifesini yüzde 10’a düşüreceğini bildirmişti.
Trump’ın daha önce 31 Mart-2 Nisan’da yapılacağı bildirilen Çin ziyareti, İran’daki savaşla ilgilenmek üzere ülkesinde bulunması gerektiği gerekçesiyle 14-15 Mayıs’a ertelenmişti.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
